زبان و فرهنگ مردم عمان، بازتابی از تاریخ غنی، موقعیت جغرافیایی راهبردی و تعاملات گسترده این کشور با جهان عرب، شرق آفریقا و آسیا است. زبان رسمی مردم عمان عربی است و این زبان در آموزش، رسانه، امور دولتی و نوشتار رسمی استفاده میشود. در کنار عربی فصیح، مردم در مکالمات روزمره از لهجههای محلی عربی عمانی استفاده میکنند که بسته به مناطق مختلف کشور، تفاوتهایی قابل توجه دارند. برای مثال، لهجه عربی در مناطق ساحلی مانند مسقط و مطرح با لهجههایی که در مناطق کوهستانی یا جنوبی مانند صلاله رایجاند، متفاوت است. این گویشها عناصر کهن عربی را با واژگان و آواهای برگرفته از زبانهای دیگر ترکیب کردهاند. در نتیجه تاریخ طولانی تعاملات عمان با کشورهای همسایه و مناطق دوردست، زبانهای متعددی در کنار عربی در این کشور رواج یافتهاند. زبان بلوچی در میان گروههایی با ریشه پاکستانی و ایرانی، بهویژه در شرق و جنوب کشور رایج است. زبان سواحیلی که از دوران سلطه عمان بر مناطق شرقی آفریقا بهویژه زنگبار باقی مانده، در برخی خانوادهها هنوز زنده است. فارسی، اردو، گجراتی، و هندی نیز در میان مهاجران آسیایی شنیده میشوند. از همه مهمتر، زبان انگلیسی بهعنوان زبان دوم در عمان جایگاهی مهم دارد و در آموزش عالی، تجارت، فناوری و ارتباطات بینالمللی گسترده استفاده میشود. فرهنگ عمانی آمیزهای از سنتهای عربی-اسلامی و میراث دریایی است. این کشور، با وجود قرار داشتن در مسیر مدرنسازی، توانسته هویت فرهنگی سنتی خود را حفظ کند. مردم عمان به وقار، ادب، میهماننوازی، احترام به بزرگان و همبستگی اجتماعی شهرت دارند. لباسهای سنتی همچنان در جامعه رایجاند؛ مردان معمولاً دشداشه (لباس بلند سفید) به تن میکنند و از کُمه (کلاه سنتی گلدوزیشده) یا مَصَر (عمامه پارچهای پیچیدهشده) استفاده میکنند. زنان نیز لباسهایی بلند و رنگارنگ به همراه روسری یا حجاب سنتی میپوشند که طراحی آنها در هر منطقه فرق میکند. فرهنگ شفاهی در عمان اهمیت بالایی دارد. شعر سنتی، داستانگویی، موسیقی محلی و رقصهای بومی بخش مهمی از زندگی فرهنگی مردم را تشکیل میدهند. موسیقی عمانی، با استفاده از طبل، نی و سازهای کوبهای، ریشه در آیینها و زندگی روزمره دارد. جشنوارههای سنتی مانند عید فطر، عید قربان، و روز ملی عمان (۱۸ نوامبر) با مراسم خاص و گستردهای همراه هستند. غذاهای سنتی مانند مجبوس، شوربا و حلوا عمانی نیز بخش جداییناپذیر از فرهنگ غذایی کشور هستند. فرهنگ عمانی بهطور کلی بر ارزشهای اسلامی، اعتدال، احترام به سنتها، و حفظ هویت ملی تأکید دارد. در عین حال، عمان با حفظ این ریشهها توانسته به سوی مدرنیزاسیون و توسعه حرکت کند و جامعهای متوازن میان سنت و پیشرفت بسازد. چنین تعادلی، هویت فرهنگی مردم عمان را پایدار، درونزا و در عین حال پویا و پذیرای تحولات جهانی کرده است.
